Người ta lo nguồn hoa nhưng ít ai lo nguồn nước. Trong mùa nắng, nước mới là thứ đàn thiếu trước.
Trong đợt nắng gắt, một phần đáng kể lực lượng đi kiếm ăn chuyển sang chở nước. Đó là ong không đi kiếm mật — nên nguồn nước xa cũng đồng nghĩa với sản lượng thấp.
Bán kính bay của ong dú chỉ vài trăm mét. Nếu nguồn nước gần nhất nằm ở rìa bán kính đó:
Nguồn nước ngay trong trại là khác biệt thật, không phải tiện nghi.
| Yêu cầu | Vì sao |
|---|---|
| Nông, có chỗ đậu | Ong dú nhỏ, nước sâu là chết đuối |
| Có sỏi, lá nổi, mảnh gỗ | Chỗ đậu để uống mà không rơi xuống |
| Nước sạch, không hoá chất | Không dùng nước có clo mạnh hay nước thải |
| Có bóng râm một phần | Nước không bốc hơi hết trong ngày |
| Gần khu tổ nhưng không sát | Vài chục mét là hợp lý |
| Có quanh năm | Cạn vào đúng mùa nắng là vô dụng |
Chi tiết chỗ đậu là quan trọng nhất và hay bị bỏ. Chậu nước sâu trơn thành là bẫy chết đuối chứ không phải nguồn nước.
Hai thứ này khác nhau hoàn toàn và không thay thế cho nhau:
Bát chân trụ mà làm rộng và nông cho ong uống được thì mất tác dụng chống kiến — vì kiến cũng qua được. Giữ hai chức năng riêng.
Điểm 5 dễ bị bỏ qua. Nguồn nước tự nhiên gần trại có thể bị đổi — ao bị lấp, mương bị đổ nước thải, ruộng ngừng tưới — và đàn không báo được.
Mỗi điểm đặt cần nguồn nước riêng, vì đàn không bay được sang điểm khác lấy nước. Đây là một tiêu chí khi chọn điểm mới — cùng hạng với nguồn hoa và đường vào.
Chủ yếu để làm mát tổ — mang nước về rồi quạt cánh cho bay hơi, đây là cách duy nhất đàn hạ nhiệt. Ngoài ra để duy trì độ ẩm trong khu nuôi ấu trùng và pha loãng thức ăn cho ấu trùng.
Nông và có chỗ đậu như sỏi, lá nổi hay mảnh gỗ, vì ong dú nhỏ nên nước sâu là chết đuối. Nước sạch không hoá chất, có bóng râm một phần để không bốc hơi hết, gần khu tổ vài chục mét, và có quanh năm.
Không, hai thứ khác nhau hoàn toàn. Bát chân trụ để cắt đường bò của kiến, ong không uống ở đó. Nếu làm bát chân trụ rộng và nông cho ong uống được thì mất tác dụng chống kiến vì kiến cũng qua được.
Vì bán kính bay chỉ vài trăm mét. Nguồn nước ở rìa bán kính thì mỗi chuyến chở nước tốn gần hết quãng đường bay được, ong phải bay nhiều chuyến hơn, và đó là ong không đi kiếm mật.
Mỗi điểm đặt cần nguồn nước riêng vì đàn không bay được sang điểm khác lấy nước. Đây là một tiêu chí khi chọn điểm mới, cùng hạng với nguồn hoa và đường vào.
Thu hoạch ngay giữa khu tổ là cách nhanh nhất để kích hoạt ong lạ cướp mật và kéo kiến tới.
Quy mô trại ong dú bị chặn bởi số điểm đặt tìm được, không phải bởi vốn hay số thùng.
Một hàng cây đúng chỗ thay được cả mái che lẫn tường chắn gió, và còn cho hoa.
Xếp thẳng hàng cách đều nhìn gọn mắt nhưng là công thức khiến ong bay nhầm tổ.
Trục quy mô và kinh tế: làm trại ong dú như một cơ sở sản xuất. Bao nhiêu tổ thì sống được bằng nghề, bố trí mặt bằng, chi phí đầu tư, nhân công, lịch vận hành quanh năm, đầu ra sản phẩm, kết hợp du lịch nông nghiệp. Người đọc là người tính chuyện làm ăn, không phải người nuôi chơi vài tổ.