Thu hoạch ngay giữa khu tổ là cách nhanh nhất để kích hoạt ong lạ cướp mật và kéo kiến tới. Đây là lý do trại cần khu làm việc riêng, tách khỏi chỗ đặt tổ.
| Khu | Vị trí | Yêu cầu |
|---|---|---|
| Chỗ thu hoạch và xử lý mật | Tách khỏi khu tổ | Kín gió, dễ dọn sạch, không để mật vương vãi |
| Kho thùng dự phòng | Khô thoáng, có mái | Thùng sạch, khô, sẵn sàng cho đợt tách |
| Chỗ xử lý thùng hỏng | Xa khu tổ nhất | Có nắng để phơi, có nước để rửa |
Mùi mật lộ ra ngoài kích hoạt hai vấn đề:
Nguyên tắc làm việc:
Trại đang vận hành luôn cần thùng sẵn sàng, vì khi đàn đủ điều kiện tách thì phải tách đúng lúc — chờ đóng thùng là lỡ mùa.
Thùng của đàn đã sập có thể mang mốc, mùi, hoặc trứng côn trùng ký sinh. Xử lý ngay cạnh khu tổ đang khoẻ là rủi ro không cần thiết.
Khu này cần:
Điểm hai không phải cẩn thận thái quá: ong dú rất nhạy với mùi hoá chất, và can nhựa rò rỉ trong kho là chuyện có thật.
Vì mùi mật lộ ra ngoài kích hoạt ong lạ tới cướp mật, nhất là vào mùa khan hoa khi các đàn quanh vùng đói — và đàn yếu trong trại thành mục tiêu. Đồng thời kéo kiến và ruồi tới, mà chúng ở lại quanh trại chứ không đi ngay.
Thùng đã sạch khô hết mùi sẵn sàng dùng, để nơi khô thoáng có mái, kê cao không chạm đất tránh mối, kiểm định kỳ vì thùng để lâu vẫn có thể vênh, và đủ số lượng cho đợt tách sắp tới theo kế hoạch năm.
Vì khi đàn đủ điều kiện tách thì phải tách đúng lúc — chờ đóng thùng là lỡ mùa. Mà ong dú chỉ tách được một tới hai lần mỗi năm nên lỡ một đợt là mất cả năm.
Xa khu tổ nhất, vì thùng của đàn đã sập có thể mang mốc, mùi hoặc trứng côn trùng ký sinh. Khu này cần chỗ có nắng để phơi, nguồn nước để rửa, và chỗ đổ cấu trúc cũ đặt xa và dọn sạch.
Không nên, kể cả trong kho. Ong dú rất nhạy với mùi hoá chất, và can nhựa rò rỉ trong kho là chuyện có thật. Cũng không để dụng cụ dính hoá chất lẫn với dụng cụ dùng cho tổ.
Người ta lo nguồn hoa nhưng ít ai lo nguồn nước. Trong mùa nắng, nước mới là thứ đàn thiếu trước.
Quy mô trại ong dú bị chặn bởi số điểm đặt tìm được, không phải bởi vốn hay số thùng.
Một hàng cây đúng chỗ thay được cả mái che lẫn tường chắn gió, và còn cho hoa.
Xếp thẳng hàng cách đều nhìn gọn mắt nhưng là công thức khiến ong bay nhầm tổ.
Trục quy mô và kinh tế: làm trại ong dú như một cơ sở sản xuất. Bao nhiêu tổ thì sống được bằng nghề, bố trí mặt bằng, chi phí đầu tư, nhân công, lịch vận hành quanh năm, đầu ra sản phẩm, kết hợp du lịch nông nghiệp. Người đọc là người tính chuyện làm ăn, không phải người nuôi chơi vài tổ.