Bao nhiêu đàn thì gọi là trại: các ngưỡng quy mô

Quy mô không tăng đều. Có những mốc mà qua đó cách làm cũ ngừng hoạt động — và người nuôi thường chỉ nhận ra sau khi đã vượt qua.

Bốn ngưỡng

Ngưỡng một: trí nhớ hết tác dụng

Mốc thực tế là khoảng chục đàn. Trên mức đó không còn phân biệt được tổ nào đã châm bát nước, tổ nào tuần trước có kiến, tổ nào tách hồi tháng nào.

Hệ quả nghiêm trọng không phải quên vặt, mà là: không nhận ra tổ nào đang khác thường, vì không nhớ nó bình thường thế nào.

Cách qua ngưỡng: mã tổ gắn vào thân thùng và nhật ký sáu trường ghi ngay tại chỗ.

Ngưỡng hai: một điểm đặt không đủ

Đây là ngưỡng đặc thù của ong dú, do bán kính bay chỉ vài trăm mét.

• Dấu hiệu — tất cả các đàn cùng chậm lại, không phải vài đàn
• Không đàn nào đủ dư để thu
• Mùa khan hoa nhiều đàn sập cùng lúc
• Đàn mới tách không lên nổi

Không có con số cố định cho ngưỡng này — nó phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn hoa trong bán kính bay, và mỗi vị trí một khác. Chỉ theo dõi qua một chu kỳ năm mới biết.

Cùng lúc đó, sổ tay cũng bắt đầu hỏng: phải nhớ mang đúng sổ, và tra chéo giữa các điểm gần như không làm được.

Ngưỡng ba: làm một mình không nổi

Ở quy mô lớn, những việc nhỏ thành công việc thật:

1. Châm bát nước từng tổ ở nhiều điểm
2. Kiểm chân trụ, mái che
3. Soi khe sáng trước mùa mưa cho toàn bộ
4. Ghi nhật ký từng tổ
5. Đi các điểm xa theo lịch

Khi có người phụ, cần thứ mà một mình không cần: quy trình viết ra được — thống nhất cách gọi hiện tượng, ghi vào cùng một chỗ, ai ghi thì ghi tên.

Ngưỡng nào cũng không rút ngắn được tốc độ nhân đàn

Điểm cần nhớ xuyên suốt: quy mô lớn không làm ong dú nhân nhanh hơn. Vẫn là một tới hai lần mỗi năm cho một đàn khoẻ, kể cả ở trại lớn.

Nghĩa là đi từ ngưỡng này lên ngưỡng kia là chuyện của nhiều năm, trừ khi mua thêm giống — và giống đắt vì chính lý do đó.

Nên dừng ở ngưỡng nào

Không phải trại nào cũng cần lớn. Cân nhắc thật:

• Số điểm đặt tìm được — trần cứng, không vượt được bằng vốn
• Thời gian mình có — trại không đi tuần được là trại mất đàn
• Đầu ra — có bán được số đàn tách ra không
• Mô hình kết hợp — nếu chính là vườn cây thì ong ở quy mô vừa đã đủ giá trị thụ phấn

Nhiều trại dừng ở vài chục đàn hai điểm và đó là lựa chọn hợp lý — vẫn có thu từ bán giống, mà chưa cần thuê người hay xây quy trình phức tạp.

Câu hỏi thường gặp