Bão ít khi giết đàn trực tiếp. Nó thổi bay mái che và làm đổ trụ — rồi tổ phơi nắng phơi mưa mấy tuần sau đó mới là thứ giết đàn.
| Thiệt hại | Hậu quả kéo theo |
|---|---|
| Mái che bay | Tổ phơi nắng, mưa tạt vào cửa, nước vào qua nắp |
| Trụ đổ, thùng lật | Cấu trúc xô, hũ mật vỡ, mật ngập ấu trùng |
| Nắp bung | Nước vào thẳng, thiên địch vào |
| Cành cây gãy rơi | Thùng nứt hoặc vỡ |
| Ngập | Ẩm kéo dài, mốc trong cấu trúc |
| Đường vào hỏng | Không kiểm được tổ nhiều ngày |
Hàng cuối hay bị bỏ qua nhưng nguy hiểm: bão xong mà không vào được điểm đặt nghĩa là mọi hư hại ở đó không ai biết và không ai sửa.
Điểm 7 hay bị bỏ nhưng quyết định tốc độ khắc phục: sau bão thường khó mua vật liệu, và mỗi ngày chậm là một ngày tổ phơi ra.
Điểm cuối là cách phòng thật sự với rủi ro không loại trừ được: đừng để tất cả đàn ở một chỗ.
Vào kiểm ngay khi an toàn, theo thứ tự:
Với tổ bị lật: dựng lại nhẹ nhàng và đóng nắp, đừng mở ra xem. Đàn đang stress nặng, mở thêm là cộng thêm.
Đây là giai đoạn thiệt hại thật lộ ra:
Miền Trung là vùng có rủi ro bão cao nhất, và mùa bão đến muộn hơn mùa mưa ở các vùng khác. Ở đây, cố định mái che chắc là ưu tiên số một — cao hơn cả chuyện chống nắng hay chống ẩm thông thường.
Ít khi giết đàn trực tiếp mà thổi bay mái che và làm đổ trụ, rồi tổ phơi nắng phơi mưa mấy tuần sau đó mới là thứ giết đàn. Trụ đổ thùng lật còn làm cấu trúc xô và hũ mật vỡ.
Cố định mái che thật chắc chứ không chỉ đặt lên, kiểm trụ có vững không, cố định nắp thùng, cắt cành cây có nguy cơ gãy, soi khe sáng và trám nứt, nâng chân trụ chỗ có thể ngập, và chuẩn bị sẵn vật liệu sửa trong kho.
Vì sau bão thường khó mua vật liệu, mà mỗi ngày chậm là một ngày tổ phơi ra nắng mưa. Mái dự phòng, dây, đinh nên có sẵn trong kho trước mùa bão.
Dựng lại nhẹ nhàng và đóng nắp, đừng mở ra xem. Đàn đang stress nặng nên mở thêm là cộng thêm. Sau đó theo dõi sát vài tuần vì hũ vỡ bên trong không nhìn thấy được.
Ngửi cửa tổ hằng ngày vì mốc do nước vào trong bão xuất hiện sau vài tuần, xem có ong chở phấn về không để biết đàn còn chúa, theo dõi tổ từng bị lật sát hơn, và kiểm trụ có lún nghiêng sau khi đất ngấm nước.
Ở trại nhiều đàn, việc phòng ngừa không hỏng vì khó — nó hỏng vì bị sót.
Mất từng đàn lẻ là chuyện thường. Mất một loạt cùng lúc gần như luôn có một nguyên nhân chung.
Ở quy mô trại, rủi ro không cộng lại mà nhân lên — vì cùng một nguyên nhân thường tác động lên nhiều đàn.
Trục quy mô và kinh tế: làm trại ong dú như một cơ sở sản xuất. Bao nhiêu tổ thì sống được bằng nghề, bố trí mặt bằng, chi phí đầu tư, nhân công, lịch vận hành quanh năm, đầu ra sản phẩm, kết hợp du lịch nông nghiệp. Người đọc là người tính chuyện làm ăn, không phải người nuôi chơi vài tổ.